· Դասական
Հավերժ Հենդել․ գալա համերգ Լոնդոնում` հայ և բրիտանացի երաժիշտների կատարմամբ
2026 թվականի մարտի 21-ին Սուրբ Քաթբերթ եկեղեցին ողողված էր Ջորջ Ֆրիդրիխ Հենդելի երաժշտությամբ. «Քլինգեն» կամերային նվագախումբն ու երգչախումբը դիրիժոր Սիփան Օլահի ղեկավարությամբ ներկայացրեցին «Հավերժ Հենդել» (Handel Forever) խորագրով համերգը՝ հարգանքի տուրք մատուցելով բարոկկո դարաշրջանի ամենաազդեցիկ կոմպոզիտորներից մեկին: Սա կենտրոնական Լոնդոնում KCCA-ի կողմից չորս տարվա ընթացքում կազմակերպված բարոկկո երաժշտության չորրորդ համերգն էր՝ շարունակելով բարոկկո ոճի նոր ծրագրեր ներկայացնելու ամենամյա ավանդույթը:
Հենդելը՝ գերմանական ծագմամբ կոմպոզիտորը, ով դարձավ բրիտանական երաժշտական կյանքի առանցքային դեմքերից մեկը, թողել է հսկայական ժառանգություն՝ ավելի քան քառասուն օպերա, բազմաթիվ օրատորիաներ և նվագախմբային ստեղծագործություններ: Նրա հարատև փառքի հիմքում «Մեսիա» օրատորիան է, որի հոգևոր խորությունն ու երաժշտական հստակությունը շարունակում են արդիական մնալ նաև այսօր: Երեկոն ընդգծեց Հենդելի բազմակողմանիությունը՝ զգուշորեն ընտրված ծրագրի միջոցով:
Համերգը բացվեց Սուրբ Քաթբերթ եկեղեցու քահանա Հայր Փոլ Բեգոտի ողջույնի խոսքով, որին հաջորդեց «Սողոմոն» օրատորիայից «Սաբայի թագուհու ժամանումը» կենսախինդ ստեղծագործությունը: Նրա վառ ռիթմերը ստեղծեցին գրավիչ մթնոլորտ: «Քլինգեն» կամերային նվագախումբը հանդես եկավ դինամիկ և սլացիկ կատարումով։
Այնուհետև հնչեցին մի շարք օպերային արիաներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացվեց համառոտ համատեքստով: Փարիզից հրավիրված հատուկ հյուրը՝ սոպրանո Լուսինե Լևոնին կատարեց «Tornami a vagheggiar» արիան «Ալչինա» օպերայից: Տենոր Մովսես Տորտոն ներկայացրեց «Ռադամիստո» օպերայի դրամատիկ տեսարանը. նրա կատարումը փոխանցեց Տիգրան Մեծի գահակալության օրոք հին Հայաստանում տեղի ունեցող իշխանության և հակամարտության թեմաները: Մեցցո-սոպրանո Հելեն Ռոտչելը հանդես եկավ «Verdi prati» արիայի խոհական մեկնաբանությամբ, իսկ մաեստրո Սիփան Օլահը հուզականությամբ ու ջերմությամբ կատարեց «Ombra mai fu»-ն «Քսերքսես» օպերայից: Մարիա Պալազյանը կլավիսինով նվագակցում էր «Քլինգեն» կամերային նվագախմբին:
Ծրագիրը լի էր հակադրություններով. եթե «Let the Bright Seraphim»-ն առանձնանում էր վերասլաց վոկալային գծերով, ապա «Lascia ch’io pianga»-ն հանդիսատեսին պահեց լուռ ու կենտրոնացած ուշադրության մեջ: Գործիքային կատարումների թվում էր Սի-բեմոլ մաժոր Կոնչերտո Գրոսոն, որտեղ ջութակահար Պոլինա Շարաֆյանն ու հոբոյահար Հակոբ Մուրադյանը նվագախմբի հետ միասին ստեղծեցին նրբագեղ երաժշտական երկխոսություն: «Ռոդելինդա» օպերայից Սիփան Օլահի կատարած «Prigioniera ho, ma in pena» բարդագույն արիան արտացոլեց զուսպ թախիծ, իսկ «Սամսոն» օրատորիայից «Traitor to Love» դուետը՝ Լուսինե Լևոնիի և Սիփան Օլահի կատարմամբ, հիացրեց հանդիսատեսին՝ ի ցույց դնելով երկու երգիչների հմտությունն ու բացառիկ տաղանդը:
Առաջին բաժինն ավարտվեց «Մեսիա» օրատորիայի երգչախմբային հատվածներով, այդ թվում՝ «And the Glory of the Lord» և «Hallelujah» (Ալելուիա) հայտնի խմբերգերով: «Քլինգեն» երգչախմբի համաչափ և հնչեղ կատարումը ընդգծեց Հենդելի հանճարը հոգևոր երաժշտության մեջ:
Ընդմիջումից հետո համերգը շարունակվեց Հենդելի հանդիսավոր ստեղծագործություններով: «Երաժշտություն Ջրի Վրա» (Water Music) շարքից ընտրված հատվածները սլանում էին ռիթմիկ կենսունակությամբ՝ հիշեցնելով Թեմզա գետի վրա՝ նավերով տոնական տեսարանները։ Հաջորդիվ հնչեց «Թագավորական Հրավառության Երաժշտությունը» (Music for the Royal Fireworks) և սյուիտի հանդիսավոր բնույթը դարձավ համերգի կուլմինացիան:
Երեկոն եզրափակվեց գեղեցիկին և միասնությանն ուղղված խոսքերով: Քենսինգթոն և Չելսի թագավորական համայնքի պատվարժան քաղաքապետ Թոմ Բենեթը դիմեց ներկաներին՝ գովեստի խոսքեր ուղղելով մաեստրո Սիփան Օլահին իր նվիրվածության և աշխատասիրության համար: Նա բարձր գնահատեց մաեստրոյի դերը հայկական, բրիտանական և այլ համայնքներին դասական երաժշտության շուրջ համախմբելու գործում՝ նշելով նրա ավելի քան 15 տարվա ավանդը Լոնդոնի Քենսինգթոնի և Չելսիի մշակութային կյանքում: Այնուհետև ելույթ ունեցավ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Հայ Առաքելական եկեղեցու թեմակալ առաջնորդ Հովակիմ եպիսկոպոս Մանուկյանը, ով ընդգծեց երեկոյի հոգևոր նշանակությունը և երաժշտության միավորող ուժը՝ առանձնահատուկ շեշտելով մաեստրո Օլահի և նրա գործընկեր երաժիշտների նվիրյալ աշխատանքը:
Պատվավոր հյուրերի թվում էին Լոնդոնի քաղաքային խորհրդի անդամներ, Սայմոն Դենիելսը՝ «Handel Hendrix House»-ի տնօրենը, մշակութային հաստատությունների և դիվանագիտական կորպուսի ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև KCCA-ի աջակիցներ: «Հավերժ Հենդել»-ը, որի լուսաբանմանը աջակցում էր նաև «Հենդել Հենդրիքս Տուն Թանգարանը», ավելին էր, քան պարզապես համերգ. այն երաժշտական ժառանգության մեծարում էր, որը շարունակում է ոգեշնչել և միավորել: Լոնդոնի սրտում Հենդելի երաժշտությունը հնչեց վեհությամբ՝ վերահաստատելով իր անփոխարինելի տեղը համաշխարհային մշակութային ժառանգության մեջ:
Հենդելը՝ գերմանական ծագմամբ կոմպոզիտորը, ով դարձավ բրիտանական երաժշտական կյանքի առանցքային դեմքերից մեկը, թողել է հսկայական ժառանգություն՝ ավելի քան քառասուն օպերա, բազմաթիվ օրատորիաներ և նվագախմբային ստեղծագործություններ: Նրա հարատև փառքի հիմքում «Մեսիա» օրատորիան է, որի հոգևոր խորությունն ու երաժշտական հստակությունը շարունակում են արդիական մնալ նաև այսօր: Երեկոն ընդգծեց Հենդելի բազմակողմանիությունը՝ զգուշորեն ընտրված ծրագրի միջոցով:
Համերգը բացվեց Սուրբ Քաթբերթ եկեղեցու քահանա Հայր Փոլ Բեգոտի ողջույնի խոսքով, որին հաջորդեց «Սողոմոն» օրատորիայից «Սաբայի թագուհու ժամանումը» կենսախինդ ստեղծագործությունը: Նրա վառ ռիթմերը ստեղծեցին գրավիչ մթնոլորտ: «Քլինգեն» կամերային նվագախումբը հանդես եկավ դինամիկ և սլացիկ կատարումով։
Այնուհետև հնչեցին մի շարք օպերային արիաներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացվեց համառոտ համատեքստով: Փարիզից հրավիրված հատուկ հյուրը՝ սոպրանո Լուսինե Լևոնին կատարեց «Tornami a vagheggiar» արիան «Ալչինա» օպերայից: Տենոր Մովսես Տորտոն ներկայացրեց «Ռադամիստո» օպերայի դրամատիկ տեսարանը. նրա կատարումը փոխանցեց Տիգրան Մեծի գահակալության օրոք հին Հայաստանում տեղի ունեցող իշխանության և հակամարտության թեմաները: Մեցցո-սոպրանո Հելեն Ռոտչելը հանդես եկավ «Verdi prati» արիայի խոհական մեկնաբանությամբ, իսկ մաեստրո Սիփան Օլահը հուզականությամբ ու ջերմությամբ կատարեց «Ombra mai fu»-ն «Քսերքսես» օպերայից: Մարիա Պալազյանը կլավիսինով նվագակցում էր «Քլինգեն» կամերային նվագախմբին:
Ծրագիրը լի էր հակադրություններով. եթե «Let the Bright Seraphim»-ն առանձնանում էր վերասլաց վոկալային գծերով, ապա «Lascia ch’io pianga»-ն հանդիսատեսին պահեց լուռ ու կենտրոնացած ուշադրության մեջ: Գործիքային կատարումների թվում էր Սի-բեմոլ մաժոր Կոնչերտո Գրոսոն, որտեղ ջութակահար Պոլինա Շարաֆյանն ու հոբոյահար Հակոբ Մուրադյանը նվագախմբի հետ միասին ստեղծեցին նրբագեղ երաժշտական երկխոսություն: «Ռոդելինդա» օպերայից Սիփան Օլահի կատարած «Prigioniera ho, ma in pena» բարդագույն արիան արտացոլեց զուսպ թախիծ, իսկ «Սամսոն» օրատորիայից «Traitor to Love» դուետը՝ Լուսինե Լևոնիի և Սիփան Օլահի կատարմամբ, հիացրեց հանդիսատեսին՝ ի ցույց դնելով երկու երգիչների հմտությունն ու բացառիկ տաղանդը:
Առաջին բաժինն ավարտվեց «Մեսիա» օրատորիայի երգչախմբային հատվածներով, այդ թվում՝ «And the Glory of the Lord» և «Hallelujah» (Ալելուիա) հայտնի խմբերգերով: «Քլինգեն» երգչախմբի համաչափ և հնչեղ կատարումը ընդգծեց Հենդելի հանճարը հոգևոր երաժշտության մեջ:
Ընդմիջումից հետո համերգը շարունակվեց Հենդելի հանդիսավոր ստեղծագործություններով: «Երաժշտություն Ջրի Վրա» (Water Music) շարքից ընտրված հատվածները սլանում էին ռիթմիկ կենսունակությամբ՝ հիշեցնելով Թեմզա գետի վրա՝ նավերով տոնական տեսարանները։ Հաջորդիվ հնչեց «Թագավորական Հրավառության Երաժշտությունը» (Music for the Royal Fireworks) և սյուիտի հանդիսավոր բնույթը դարձավ համերգի կուլմինացիան:
Երեկոն եզրափակվեց գեղեցիկին և միասնությանն ուղղված խոսքերով: Քենսինգթոն և Չելսի թագավորական համայնքի պատվարժան քաղաքապետ Թոմ Բենեթը դիմեց ներկաներին՝ գովեստի խոսքեր ուղղելով մաեստրո Սիփան Օլահին իր նվիրվածության և աշխատասիրության համար: Նա բարձր գնահատեց մաեստրոյի դերը հայկական, բրիտանական և այլ համայնքներին դասական երաժշտության շուրջ համախմբելու գործում՝ նշելով նրա ավելի քան 15 տարվա ավանդը Լոնդոնի Քենսինգթոնի և Չելսիի մշակութային կյանքում: Այնուհետև ելույթ ունեցավ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Հայ Առաքելական եկեղեցու թեմակալ առաջնորդ Հովակիմ եպիսկոպոս Մանուկյանը, ով ընդգծեց երեկոյի հոգևոր նշանակությունը և երաժշտության միավորող ուժը՝ առանձնահատուկ շեշտելով մաեստրո Օլահի և նրա գործընկեր երաժիշտների նվիրյալ աշխատանքը:
Պատվավոր հյուրերի թվում էին Լոնդոնի քաղաքային խորհրդի անդամներ, Սայմոն Դենիելսը՝ «Handel Hendrix House»-ի տնօրենը, մշակութային հաստատությունների և դիվանագիտական կորպուսի ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև KCCA-ի աջակիցներ: «Հավերժ Հենդել»-ը, որի լուսաբանմանը աջակցում էր նաև «Հենդել Հենդրիքս Տուն Թանգարանը», ավելին էր, քան պարզապես համերգ. այն երաժշտական ժառանգության մեծարում էր, որը շարունակում է ոգեշնչել և միավորել: Լոնդոնի սրտում Հենդելի երաժշտությունը հնչեց վեհությամբ՝ վերահաստատելով իր անփոխարինելի տեղը համաշխարհային մշակութային ժառանգության մեջ:
